Atentat u Žepču: 24 godine poslije
Žepče, 16. decembar 1995.
Na dan kada je u Parizu potpisan Dejtonski mirovni sporazum, u Žepču je izvršen atentat koji je ostao duboko urezan u sjećanje savremenika. U klasičnoj zasjedi ubijeno je pet pripadnika odreda El-Mudžahidin: šejh Enver Šaban, emir odreda Muhammed Abdul-Vehab Jusuf (Ebu-Haris), Ebu-Hamam Nedjaši, Ebu-Zijad i Ebu-Ðebbari Šerrif (Ebu-Hamza). Automobil u kojem su se nalazili izrešetan je sa više od tri stotine metaka, a na tijelima su pronađene rane od pucnjeva ispaljenih iz neposredne blizine.
Službena zabilješka Trećeg korpusa Armije RBiH
Prema dokumentu iz decembra 1995. godine, najdirektnije učešće u atentatu imala je specijalna jedinica poznata kao “Stojina brigada”, nazvana po zapovjedniku Stojki iz okoline Novog Šehera. Izvor navodi da je jedinica povučena s položaja pod izgovorom da mudžahedini planiraju napad na Žepče, te da je potom postavljena zasjeda na žepačkoj petlji. U 10 sati tog dana, naređenje je već bilo izdato, a dva sata kasnije atentat je izveden.
Sigurnosni protokoli i pitanja odgovornosti
Svaki prolazak mudžahedina kroz Žepče morao je biti najavljen i koordiniran između vojne policije HVO-a i Armije BiH. Upravo ta procedura otvara pitanje kako je došlo do sigurnosnog propusta i ko je imao pristup podacima o kretanju šejha Envera i njegovih saboraca. Zašto je meta bio upravo on, a ne Ebu-Ma’li, komandant odreda, koji je gotovo svakodnevno prolazio istim putem? Jedan od bivših pripadnika odreda podsjeća da je šejh Enver nekoliko dana ranije dao intervju za sedmičnik Ljiljan, gdje je objavljena i njegova fotografija – što je, vjeruje se, olakšalo identifikaciju.
Simbolika atentata
Atentat u Žepču dogodio se istog dana kada je međunarodna zajednica slavila kraj rata u Bosni i Hercegovini. Dok su u Parizu potpisivani dokumenti mira, na terenu su odjekivali rafali. Ubistvo šejha Envera i njegovih saboraca ostalo je simbol kontradikcija tog vremena: između obećanja o miru i realnosti nasilja koje se nastavilo i nakon formalnog završetka rata.
Zaključak
Dva i po desetljeća kasnije, atentat u Žepču ostaje nerazjašnjen u punom smislu. Pitanja o odgovornosti, koordinaciji i motivima i dalje lebde u zraku. Za lokalnu zajednicu i za one koji pamte, ovaj događaj je podsjetnik da mir nije samo potpis na papiru, već proces koji zahtijeva istinu, odgovornost i sjećanje na žrtve.
