61 godina Palestinske oslobodilačke organizacije: Od oružane borbe do međunarodne diplomatije
Palestinska oslobodilačka organizacija (PLO) obilježila je 61. godišnjicu od svog osnivanja, potvrđujući svoju ulogu kao jedini legitimni predstavnik palestinskog naroda. Osnovana 1964. godine uz podršku Arapske lige, PLO je prošla kroz transformaciju od oružane borbe do političke diplomatije, a priznali su je čak i Ujedinjeni narodi A.
Osnivanje i rani period
PLO je osnovana na samitu Arapske lige u Kairu, s ciljem da objedini različite palestinske frakcije i grupacije koje su do tada djelovale nepovezano. Prvi predsjednik bio je Ahmad Shukeiri, ali je 1969. godine na čelo organizacije došao Jaser Arafat, koji je postao njeno zaštitno lice A.
Pod Arafatovim vodstvom, PLO je prošla kroz fazu oružane borbe, uključujući gerilske napade, otmice i terorističke akcije, poput otmice izraelskih sportaša na Olimpijadi u Münchenu 1972. godine, koju je izvela frakcija Crni rujan A.
Transformacija ka diplomatiji
Nakon izraelske invazije na Liban 1982. godine, PLO je protjerana iz Bejruta i preseljena u Tunis. To je označilo gubitak teritorijalne baze, ali i početak transformacije prema političkom djelovanju.
Arafat je 1974. godine postao prvi predstavnik neke nedržavne organizacije koji se obratio Glavnoj skupštini UN-a, izgovarajući poznatu rečenicu:
“Došao sam noseći maslinovu grančicu u jednoj ruci i pušku, oružje borca za slobodu, u drugoj. Ne dopustite da maslinova grančica ispadne iz moje ruke.” A
Sporazum iz Osla i dvodržavno rješenje
Veliki zaokret dolazi 1988. godine, kada PLO proglašava nezavisnu palestinsku državu na teritorijima Gaze i Zapadne obale, s glavnim gradom u Istočnom Jeruzalemu. Tada PLO, prvi put u povijesti, implicitno priznaje postojanje Izraela, čime otvara vrata međunarodnoj legitimaciji A.
Vrhunac dolazi 1993. godine, kada su Arafat i izraelski premijer Yitzhak Rabin potpisali Sporazum iz Osla, kojim se trebalo postići dvodržavno rješenje. Arafat postaje predsjednik novoosnovane Palestinske samouprave, čime PLO stječe stvarnu vlast nad dijelovima palestinskih teritorija A.
PLO danas: Slabljenje utjecaja i unutrašnje podjele
Danas PLO formalno ostaje predstavnik Palestinaca u međunarodnim institucijama, ali je njena realna moć oslabljena. Organizacija se suočava s unutrašnjim podjelama, naročito nakon što je Hamas preuzeo kontrolu nad Gazom 2007. godine A.
Kritike na račun PLO-a uključuju optužbe za korupciju i nedostatak demokratske legitimnosti, jer posljednji izbori datiraju još iz 2006. godine A.
Zaključak
Na 61. godišnjicu, PLO ostaje simbol palestinske borbe za državnost, ali i organizacija koja se suočava s izazovima opstanka. Dok međunarodna zajednica i dalje priznaje PLO kao legitimnog predstavnika Palestinaca, unutrašnje podjele i politička nestabilnost otežavaju njenu sposobnost da ostvari cilj nezavisne palestinske države A.
