Ispod beskrajnih prostranstava Sahara krije se jedan od najvećih inženjerskih poduhvata modernog doba — ogromna mreža podzemnih cijevi koja već decenijama doprema vodu iz dubina pustinje do miliona ljudi u Libija.
Riječ je o projektu poznatom kao „Velika vještačka rijeka”, sistemu dugom više od 4.000 kilometara, koji mnogi nazivaju „osmim svjetskim čudom”. Ovaj monumentalni poduhvat omogućio je da voda iz drevnih podzemnih rezervoara stigne do gradova na sjeveru Libije, gdje živi najveći dio stanovništva.
Ideju je početkom osamdesetih godina predstavio tadašnji lider Libije Muamer Gadafi, tvrdeći da će projekat promijeniti budućnost zemlje. Plan je bio jednostavan u teoriji, ali izuzetno zahtjevan u praksi — izvući ogromne količine podzemne vode iz srca Sahare i transportovati ih hiljadama kilometara do obalnih gradova.
Međutim, ova voda nije obična. Riječ je o takozvanoj fosilnoj vodi, zarobljenoj duboko ispod zemlje još iz vremena kada Sahara nije bila pustinja, već područje puno rijeka, jezera i vegetacije. Procjenjuje se da je voda stara desetine hiljada godina i da se praktično ne obnavlja današnjim padavinama.
Dimenzije projekta teško je i zamisliti. Sistem čine hiljade kilometara cijevi prečnika oko četiri metra — dovoljno velikih da kroz njih može proći automobil. Svakog dana kroz ovu mrežu transportuje se i do 6,5 miliona kubnih metara vode, što odgovara hiljadama olimpijskih bazena.
Ukupna vrijednost projekta procjenjuje se na više od 25 milijardi dolara, a poseban detalj koji ga izdvaja jeste činjenica da je finansiran gotovo isključivo novcem od nafte, bez većeg oslanjanja na strane kredite.
Radovi su zvanično počeli 1984. godine. Već početkom devedesetih voda je stigla do Bengazi, a kasnije i do Tripoli, nakon čega je mreža nastavljena da se širi duž gotovo cijele obale zemlje.
I danas, decenijama nakon početka izgradnje, „Velika vještačka rijeka” ostaje jedan od najvećih infrastrukturnih projekata u Africi i simbol pokušaja da se život održi usred jedne od najsurovijih pustinja na svijetu.
