Jutarnji šok: Zašto se srčani udari najčešće dešavaju između 6 i 10 sati
Beč – Iako većina srčanih udara nije direktno povezana s hranom ili fizičkim naporom, ljekari već decenijama bilježe da se najveći broj njih dešava u ranim jutarnjim satima, između šest i deset. Vodeći kardiolog sa Bečke opšte bolnice, dr. Heigl, koji je analizirao više od 12.000 slučajeva, ukazuje na jedan ključni okidač: način na koji ljudi započinju svoj dan.
Prema njegovim riječima, srčani udari se ne javljaju zbog doručka ili sata buđenja, već zbog nagle mentalne stimulacije.
“Počinje sa prvih deset minuta nakon buđenja – koliko nasilno ljudi ulaze u svoj dan. Ljudi se probude i preplave svoj sistem. Posegnu za telefonom, uključe plavo svjetlo, čitaju stres prije kisika,” kaže Heigl.
Tijelo u tom trenutku još nije sinhronizovalo krvni pritisak, a nagla žurba ga dodatno šokira. Rezultat je skok nivoa kortizola – hormona stresa – koji može destabilizovati srčani ritam. Podaci sa kontinuiranih EKG monitora pokazali su da kod pacijenata sa srčanim problemima varijabilnost srčanog ritma naglo opada u roku od nekoliko minuta nakon buđenja.
“Okidač nije bio napor, već skokovi kortizola izazvani trenutnom mentalnom aktivnošću. Nervnom sistemu je potrebno pet mirnih minuta da se ponovo uključi, ali mi mu umjesto toga dajemo rat,” objašnjava Heigl.
Nauka iza jutarnjeg rizika
- Prirodni skok kortizola: Tijelo prirodno proizvodi više kortizola ujutro, što podiže krvni pritisak.
- Neadaptiran krvni sistem: Krvni sudovi i srce još nisu u punoj ravnoteži nakon sna.
- Nagli podražaji: Telefon, vijesti i e-mailovi dodatno aktiviraju simpatički nervni sistem.
Kako započeti dan bez “jutarnjeg šoka”
- Mirnih 5 minuta: Ne posežite odmah za telefonom. Dajte tijelu da se adaptira.
- Duboko disanje: Nekoliko sporih udaha i izdaha stabilizuje ritam srca.
- Postepeno svjetlo: Umjesto plavog svjetla ekrana, otvorite prozor ili upalite blagu rasvjetu.
- Lagano istezanje: Kratka fizička aktivnost pomaže cirkulaciji bez stresa.
Ljudi kojima pritisak “skoči” kada se isprave ili ustanu u većem su riziku od srčanog udara, prenosi žurnal “Hipertenzija”. Ovo se naročito odnosi na mlađe i sredovečne pacijente.
U studiji koju je ovaj žurnal objavio učestvovalo je 1.207 pacijenata uzrasta od 18 do 45 godina, kojima je potvrđen visok pritisak prvog stadijuma, u kojem je gornji u vrednostima od 140 do 159, a donji 90 do 100. Studija je utvrdila da su oni među njima, kojima je donji pritisak bio najviši kada ustanu, bili u dvostruko većem riziku od ozbiljnog srčanog problema od ostatka grupe.
Poruka dr. Heigla je jasna: jutro ne mora biti opasno, ali način na koji ga započinjemo može biti presudan. Pet minuta mira nakon buđenja može značiti razliku između zdravog dana i ozbiljnog rizika.
