Bivši predsjednik Sjedinjenih Američkih Država(SAD) Bill Clinton je tokom posjete Albaniji pozvao na rješenje krize na sjeveru Kosova koja je ozbiljno podigla tenzije između prištinske vlade i srpske manjine u zemlji i sa susjednom Srbijom.
“Kosovari su napravili ova četiri grada za dobrobit Srba da bi im dali još četiri gradonačelnika, kao i mjesto u Skupštini. Mislim da su pogriješili što nisu glasali”, rekao je Clinton u govoru u Tirani 3. jula, prvog dana dvodnevne posjete.”Mislim da je Albancima koji su u većini lako iskoristiti momenat da se dokažu. Međutim, prva stvar koju trebamo uraditi jeste da prekinemo ovu glupost. Koje političko pitanje bi moglo voditi ka napretku zahvaljujući tome kako se ova četiri mala grada vode”, rekao je Clinton, prenosi Reuters.Lokalni Srbi u četiri opštine na sjeveru Kosova bojkotovali su izbore održane u aprilu, zbog čega su četiri Albanca izabrana za gradonačelnike u tim opštinama sa srpskom većinom.Tenzije u ovim opštinama rastu od 26. maja, kada su kosovske vlasti pomogle novim predsjednicima opština da uđu u opštinske objekte.Protesti, koji su postali nasilni i doveli do povreda među mirovnim snagama KFOR-a i demonstrantima, dogodili su se nakon što je Priština koju podržava Zapad ignorisala molbe Zapada da izbjegne eskalaciju i umjesto toga pokušala da na silu postavi gradonačelnike etničkih Albanaca nakon bojkotovanih izbora.Diplomate SAD i EU poručile su kosovskom premijeru Albinu Kurtiju da mora smiriti situaciju na sjeveru, održati nove opšinske izbore i vratiti se dijalogu sa Srbijom o normalizaciji odnosa. Diplomate su takođe dugo pozivale Beograd da preduzme korake za normalizaciju odnosa sa Kosovom, koje odbija da prizna.Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić odbio je da se direktno sastane sa Kurtijem, a tenzije su takođe porasle kada su srpske vlasti prošlog mjeseca uhapsile trojicu kosovskih policajaca.Vlada Kosova je tvrdila da su oni nezakonito uhapšeni na njenoj teritoriji. Srbija je negirala tu tvrdnju i rekla da je policija ušla “duboko” na njihovu teritoriju. Policajci su kasnije pušteni.
Kosovo, koje ima uglavnom etničko albansko stanovništvo, proglasilo je svoj suverenitet 2008. godine, što je potez koji su priznale mnoge zapadne države, ali ne i Srbija ili njeni saveznici Rusija i Kina.U ratu za nezavisnost Kosova od Srbije 1998-99. poginulo je više od 10.000 ljudi — većinom etničkih Albanaca sa Kosova. Borbe su okončane nakon 78-dnevne vazdušne kampanje NATO-a na Srbiju.Clinton je i dalje popularan na Kosovu i u Albaniji zbog svojih napora da zaustavi borbe. Godine 2019. kosovski predsjednik Hashim Thaci odlikovao je Clintona Ordenom slobode u znak zahvalnosti za njegovu ulogu u pomaganju u okončanju rata.U svojoj izjavi od 3. jula, Clinton — koji nema nikakvu ulogu u trenutnoj administraciji predsjednika Joea Bidena, također je rekao da je uvjeren da su Sjedinjene Države “posvećene slobodi, snazi i integritetu Albanije “.Albanski premijer Edi Rama pohvalio je Clintonovu za njegovu ulogu u okončanju rata na Kosovu.On je Clintonov govor u martu 1999. godine, kada je najavljivao intervenciju NATO-a na Kosovu, nazvao “još jednim biserom” i rekao da je to “o istoriji Kosova i našeg regiona, kamenu koji određuje put ka budućnosti”.On je također zahvalio Clintonu na pomoći Albaniji koja je sada članica NATO-a kada je izašla iz bivšeg komunističkog režima.Prijemu u čast bivšeg predsjednika Bila Clintona su prisustvovali predstavnici albanske vlade, akreditovani ambasadori u Tirani, predstavnici opozicije, lokalne vlasti, vjerskih zajednica.
Clintonu je ovo prva posjeta Tirani, dok je prije 11 godina Albaniju posjetila njegova supruga Hillary Clinton, koja je u to vrijeme bila na funkciji državnog sekretara.Clinton je bio predsjednik SAD u vrijeme rata na Kosovu i imao je ključnu ulogu da NATO počne da bombarduje srpske ciljeve, što je dovelo do oslobođenja Kosova.Clinton je tada izjavio da je odluka o pokretanju bombardovanja donijeta da bi se hiljade nevinih ljudi na Kosovu zaštitile od režima tadašnjeg srpskog lidera Slobodana Miloševića.Clinton je prvi put posjetio Kosovo u maju 1999. Na Kosovu je boravio i 2009. i 2019. U posljednjoj posjeti bio je u društvu pokojne bivše američke sekretarke Medlin Olbrajt. Oni su učestvovali na svečanostima povodom 20. godišnjice ulaska NATO trupa na Kosovo, koja se obilježava kao Dan oslobođenja.Mirovne trupe NATO-a ušle su na Kosovo 12. juna 1999. godine, nakon vazdušne kampanje alijanse protiv srpskih ciljeva na Kosovu i Srbiji koja je trajala 78 dana.
izvor: RSE
