Nakon izvođenja iz voza, oteti su sprovedeni do sela Prelovo. U fiskulturnoj sali lokalne osnovne škole su ih pretresli, oduzeli im novac i druge vrijedne stvari, a zatim ih pretukli, da bi ih nakon toga vezali žicom i kamionima odvezli u okolinu Višegrada. U ataru sela Mušići su ih pobili. Ubijeni su bili su iz Prijepolja, Bijelog Polja, Beograda i Podgorice. Najstarija žrtva imala je 59, a najmlađa 16 godina
Odgovornost na institucijama da pravda i pravo budu zadovoljeni
Prošla je 31 godina od kada su 27. februara 1993. godine pripadnici srpske paravojne formacije „Osvetnici“, predvođeni Milanom Lukićem i Nebojšom Ranisavljevićem, iz voza 671 na pruzi Beograd – Bar, u mjestu Štrpci, na teritoriiji Bosne i Hercegovine (BiH), oteli 20 putnika, od kojih su 18 bili Bošnjaci, jedan Hrvat i jedno neidentifikovano lice, građana tadašnje Savezne Republike Jugoslavije, koje su potom ubili kod Višegradske Banje.
Nakon izvođenja iz voza, oteti su sprovedeni do sela Prelovo. U fiskulturnoj sali lokalne osnovne škole su ih pretresli, oduzeli im novac i druge vrijedne stvari, a zatim ih pretukli, da bi ih nakon toga vezali žicom i kamionima odvezli u okolinu Višegrada. U ataru sela Mušići su ih pobili.
Ubijeni su bili su iz Prijepolja, Bijelog Polja, Beograda i Podgorice. Najstarija žrtva imala je 59, a najmlađa 16 godina.
Do danas su pronađeni posmrtni ostaci samo četiri žrtve. Tijelo Halila Zupčevića pronađeno je krajem 2009. godine na obali jezera Perućac, a posmrtni ostaci Rasima Ćorića, Jusufa Rastodera i Iljaza Ličine nađeni su u istom jezeru 2010.
Od tada nema pomaka u traganju za posmrtnim ostacima žrtava.
Odgovornost Crne Gore
Jedan od učesnika u zločinu, Nebojša Ranisavljević iz Despotovca, uhapšen je u oktobru 1996. godine. Pred Višim sudom u Bijelom Polju osuđen je u septembru 2002. na 15 godina zatvora. Odležao je kaznu i 2011. godine je pušten na slobodu. U krivičnom postupku protiv Ranisavljevića u Crnoj Gori utvrđeno da je otmica u Štrpcima bila planirana i da je o tome unaprijed bio obaviješten generalni direktor Željezničko-transportnog preduzeća (ŽTP) Beograd Milomir Minić, koji je o tome obavijestio Ministarstvo odbrane Republike Srbije, MUP Srbije, Službu državne bezbjednosti Srbije i Vojsku Jugoslavije. Šefko Alomerović, predsjednik sandžačkog Helsinškog komiteta za ljudska prava, javno je svjedočio da je na željezničkoj stanici u Beogradu uoči polaska voza vidio Vladimira Matovića, savjetnika za štampu predsjednika SR Jugoslavije Dobrice Ćosića, kako razgovara sa čovjekom koji je pomagao otmičarima.
U maju 2002. godine, advokat Velija Murić je podnio krivičnu prijavu protiv 14 osoba iz vrha vlasti tadašnje Savezne Republike Jugoslavije, Republike Srbije, Vojske Jugoslavije i Željezničko-transportnog preduzeća Beograd. Tadašnje Savezno državno tužilaštvo je prijavu uputilo nadležnom republičkom tužilaštvu Crne Gore, koje Murića tim povodom više nije kontaktiralo.
Hapšenja u Srbiji i BiH
Krajem 2014. godine u zajedničkoj akciji policija Srbije i BiH lišeno je slobode 15 osumnjičenih za učešće u zločinu.
Viši sud u Beogradu, u oktobru 2018. godine, tek u trećem pokušaju, potvrdio je optužnicu tadašnjeg tužilaštva za ratne zločine protiv pet bivših pripadnika Vojske Republike Srpske.
Suđenje za zločin u Štrpcima pred sudom u Srbiji počelo je 29. januara 2019. godine. Zbog otmice putnika, njihovog zlostavljanja, mučenja i ubistva prvostepenom presudom od 7. februara 2023. pripadnici jedinice „Osvetnici“ Gojko Lukić, Duško Vasiljević i Jovan Lipovac osuđeni su na po deset godina zatvora, a Dragana Đekić na pet godina zatvora. Optuženi Ljubiša Vasiljević je preminuo tokom trajanja postupka.
No, krajem prošle godine Apelacioni sud u Beogradu donio je rješenje kojim je ukinuo prvostepenu presudu za zločin u Štrpcima i predmet vratio na ponovno postupanje.
Kako se navodi u obrazloženju Apelacionog suda, odluka o poništavanju prvostepene presude i vraćanju predmeta na ponovno postupanje je donijeta jer je prvostepena presuda „zasnovana na bitnoj povredi odredaba krivičnog postupka“.
Beogradski Fond za humanitarno pravo ocijenio je povodom presude Apelacionog suda da pokretanje postupka iznova podrazumijeva ponovnu traumatizaciju i iscrpljivanje porodica žrtava i svjedoka u postupku, kao i trivijalizaciju suđenja za ratne zločine.
Odlukom Apelacionog suda svakako se odgađa ne samo presuda direktnim izvršiocima, od kojih je jedan optuženi već preminuo tokom postupka, već i nada da će za zločin u Štrpcima biti procesuirani predstavnici civilnih, vojnih i policijskih organa Srbije i Savezne Republike Jugoslavije koji su bili upoznati s planom otmice u Štrpcima.
U Tužilaštvu BiH – Odjeljenju za ratne zločine, za isto krivično djelo pokrenut je postupak protiv 11 osoba. Suđenje je počelo u oktobru 2015. godine. Optuženi Mića Jovičić sporazumno je priznao krivicu i osuđen je na samo pet godina zatvora, ali se sporazumnim priznanjem obavezao na svjedočenje u predmetu protiv ostalih optuženih.
Nove optužnice
Isti sud je 2020. godine podigao optužnicu i protiv Milana Lukića, koji je za druge zločine u Haškom sudu osuđen na doživotnu robiju.
Za razliku od Apelacionog suda u Beogradu, Apelaciono vijeće Suda Bosne i Hercegovine potvrdilo je 29. avgusta prošle godine prvostepenu presudu kojom su sedmorica bivših pripadnika Vojske Republike Srpske osuđena na ukupno 91 godinu zatvora za zločin u Štrpcima.
Obrad i Novak Poluga, Petko Inđić, Radojica Ristić, Dragan Šekarić, Oliver Krsmanović i Miodrag Mitrašinović su osuđeni na po 13 godina zatvora, jer su kao saučesnici učestvovali u ubistvima 20 civila izvedenih iz voza, dok je Luka Dragičević oslobođen optužbe da je izdao naređenje za odvođenje civila.
Obilježavanje otmice
Povodom 31. godišnjice od otmice iz voza u stanici Štrpci i ubistva 20 putnika-civila 1993. godine, rodbina otetih i prijatelji, Bošnjačko vijeće u Crnoj Gori, NVO „Štrpci – Protiv zaborava“ i građani, danas će u Podgorici i Bijelom Polju položiti cvijeće kod spomen-obilježja nedužnim žrtavama genocidne ideologije devedesetih.
Obilježavanje će u Podgorici biti održano kod spomen-obilježja Civilnim žrtvama ratova 1991-2001. na Pobrežju, u 10 časova, a u Bijelom Polju kod spomen-obeliska Sahat života, Ulica Lenke Jurišević, u 13 časova.
Opština Bijelo Polje je 2016. godine podigla spomen-obilježje posvećeno žrtvama otmice, no memorijalizacije na državnom nivou nema. Zločin u Štrpcima ne postoji ni u crnogorskom formalnom obrazovnom sistemu.
Takođe, Akcija za ljudska prava (HRA) godinama apeluje na organe vlasti da se porodicama žrtava obezbijedi status civilnih žrtava rata. Iz ove organizacije su slali prijedlog izmjena Zakona o boračkoj i invalidskoj zaštiti i vladama Zdravka Krivokapića i Dritana Abazovića, ali su one to ostale nijeme.
Iz Centra za žensko i mirovno obrazovanje Kotor (ANIMA), povodom 31 godine od zločina u Štrpcima, juče su poručili da se Crna Gora ne može distancirati od tog zločina, jer je bila uključena u ratni sukub.
Podsjećaju crnogorsku javnost na odgovornost koju država ima prema žrtvama i njihovim porodicama „jer je ovaj zločin učinjen u naše ime, a nalogodavci i idejni tvorci rata na prostorima eks-JU nijesu još imenovani“.
“Odgovornost je na institucijama da pravda i pravo budu zadovoljeni utvrđivanjem odgovornosti onih koji su nalogodavci i izvršitelji i njihovim adekvatnim kažnjavanjem za ovaj zločin. Smatramo da je važno da se na primjeren način obilježi ovaj događaj i spriječi zaborav. Na vlastima je da prekinu projekciju zaborava, selektivnog kažnjavanja i ometanje procesa suočavanja sa prošlošću. Pamtimo zločin počinjen u Štrpcima i tražimo da pravda bude zadovoljena”, poručili su iz NVO ANIMA.
Žrtve ratnog zločina
Adem Alomerović (1935-1993)
Džafer Topuzović (1938-1993)
Esad Kapetanović (1974-1993)
Fehim Bakija (1950-1993)
Fikret Memović (1939-1993)
Fevzija Zeković (1939-1993)
Halil Zupčević (1944-1993)
Ismet Babačić (1963-1993)
Iljaz Ličina (1953-1993)
Jusuf Rastoder (1953-1993)
Muhedin Hanić (1966-1993)
Nijazim Kajević (1963-1993)
Rifat Husović (1958-1993)
Rasim Ćorić (1953-1993)
Senad Đečević (1975-1993)
Safet Preljević (1971-1993)
Šećo Softić (1945-1993)
Zvezdan Zuličić (1970-1993)
Tomo Buzov (1940-1993)
izvor: rtr
