Crnogorski predsjednik Milo Đukanović instrumentalizovao je ustoličenje mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija na Cetinju kako bi se borio za povratak na vlast, ali i politika Srbije i Srpske pravoslavne crkve (SPC) podsjećaju na devedesete godine, ocjenjuje štampa na njemačkom jeziku, prenosi Dojče vele.
Detalj s jedne od barikada na Cetinju tokom protesta (Arhiva/Anadolija)
Mitropolit Joanikije i patrijarh Porfirije su na Cetinje stigli helikopterom i pod policijskom zaštitom, izvještava Javni servis ARD o sukobima koji su pratili ceremoniju u nedjelju, 5. septembra.
“I svečano ustoličenje Joanikija bilo je u sjenci protesta par stotina ljudi. U ranim jutarnjim časovima je u centru Cetinja bilo sukoba nacionalista i policije”, izvještava ARD.
“Nacionalno usmjereni stanovnici vidjeli su u činu ustoličenja novog mitropolita povredu državne nezavisnosti Crne Gore”, navodi ARD, ali i dodaje da u protestima predsjednik Milo Đukanović ima spornu ulogu: pozvao je na proteste i u subotu otputovao na Cetinje, neki poslanici njegove Demokratske partije socijalista (DPS) priključili su se napadima na policiju, kao i njegov savjetnik i bivši šef policije, koji je zbog toga priveden.
“Đukanović je tri decenije dominirao crnogorskom politikom. Njegova partija je ipak prošle godine izgubila parlamentarne izbore i otišla u opoziciju. Nova vladajuća koalicija, koja se vidno bori protiv korupcije i organizovanog kriminala, obuhvata i stranku srpske manjine. Sada se predsjedniku prebacuje da je podržao proteste protiv ustoličenja mitropolita kako bi destabilizovao vladajuću koaliciju”, analizira njemački Javni servis.
Berlinski list Tagescajtung piše da su “demonstranti kao izazov shvatili izbor mjesta za ceremoniju”. “Jer Cetinje, koje se do 1918. smatralo prijestonim gradom, u većinskom društvu se osjeća kao iskonski glavni grad zemlje i simbol crnogorske nezavisnosti od Srbije. (…) Da se srpski mitropolit ustoličava baš u ovom gradu za mnoge Crnogorce je prvorazredna provokacija”, navodi list.
Noje cirher cajtung piše da je svečanost u manastiru, umjesto dima tamjana, obilježila isparavanja suzavca i crni dim zapaljenih automobilskih guma.
Dopisnik lista opisuje političku situaciju u Crnoj Gori nakon što je DPS izgubio izbore navodeći da je “nova vladajuća koalicija heterogena” i da je “na okupu prevashodno drži želja da se okonča Đukanovićeva dugogodišnja vladavina”.
“Najjača snaga je jedna prosrpska partija koja u Beogradu vidi najvažnijeg saveznika zemlje. Đukanovićevi socijalisti, koji su pod pritiskom zbog istraga korupcije, sada se protive tobožnjem gubitku nezavisnosti pod novim vlastima”, piše švajcarski list uz ocjenu da je “jaz u zemlji dubok kao nikada prije”.
U komentaru bečkog lista Standard navodi se da je Đukanović odgovoran za doo nasilja zato što je “instrumentalizovao rutinsko ustoličenje mitropolita jer ne može da podnese gubitak moći”.
“Ukupna politička dinamika je ipak regionalna. Na obali su Srbi, mašući zastavama, organizovali automobilske kolone, neke registracije su bile iz Srbije. Policija je spriječila sukob sa Crnogorcima”, piše list.
Standard dodaje da će se kriza nastaviti sve dok se politika ne promijeni i dok se, kao devedesetih, stanje raspaljuje nacionalizmom. “Svakako najvažniji osnov stabilnosti na Balkanu bilo bi da se ni srpsko rukovodstvo ni Srpska pravoslavna crkva ne miješaju u politiku susjednih država. Jer to miješanje bilo je razlog za katastrofalne ratove devedesetih”, dodaje se u komentaru.
“Režim srpskog predsjednika Aleksandra Vučića to danas radi mnogo suptilnije. Više se ne govori o Velikoj Srbiji nego o srpskom svetu – ali time se misli na istu stvar. Istovremeno se Vučić predstavlja kao žrtva i smatra da Evropska unija neće Srbiju, premda on sam nije uradio bogzna šta kako bi se približio EU. Naprotiv, ima nazadovanja”, zaključuje Standard.
