Izraelski ministar nacionalne sigurnosti Itamar Ben-Gvir u utorak je ušao u Ibrahimovu džamiju u Hebronu zajedno sa stotinama izraelskih doseljenika, dok je istog dana oko 1.000 Izraelaca ušlo u kompleks džamije Al-Aksa u okupiranom Istočnom Jerusalemu. Događaji su se odvijali tokom jevrejskog praznika Sukot, u trenutku kada su palestinskim muslimanima uvedena dodatna ograničenja pristupa Ibrahimovoj džamiji.
Ben-Gvirov ulazak u Ibrahimovu džamiju privukao je posebnu pažnju jer je riječ o jednom od najvažnijih islamskih vjerskih objekata u Palestini, ali i o mjestu koje je posljednjih godina sve češće u središtu sporova oko kontrole, pristupa i promjene postojećeg režima u Hebronu.
Prema izvještaju palestinske agencije WAFA, stotine izraelskih doseljenika ušle su u kompleks Ibrahimove džamije, dok su izraelske snage pojačale prisustvo u Starom gradu Hebrona i zatvorile ulice i kvartove koji vode prema džamiji. Palestinski izvori navode da su tokom operacije uvedena dodatna ograničenja kretanja, dok su snage sigurnosti raspoređene i na krovovima kuća u okolini. (WAFA Agency)
Ben-Gvir je tokom posjete za izraelski Channel 14 rekao:
„Kada stignem u džamiju Ibrahimi, crpim energiju koja u meni budi želju za pjesmom i radošću.“
Ministar, koji živi kao doseljenik u Hebronu, iza sebe već ima niz kontroverznih posjeta svetim mjestima u Jerusalemu i Hebronu. Njegovi ulasci u kompleks Al-Akse ranije su izazivali snažne reakcije palestinskih i muslimanskih zvaničnika.
Muslimanima zatvoren pristup dok su doseljenici ulazili
Posebnu težinu ovog događaja daje činjenica da su izraelske vlasti neposredno prije Ben-Gvirove posjete zatvorile Ibrahimovu džamiju za palestinske muslimane.
Prema izvještaju Organizacije islamske saradnje, izraelske snage zatvorile su džamiju od ponedjeljka do srijede, navodeći kao razlog osiguravanje obilježavanja jevrejskog praznika Sukota. Istovremeno su zatvoreni vojni punktovi i elektronske kapije koje vode prema džamiji, dok su pojačane mjere sigurnosti u Starom gradu. (Una OIC)
WAFA je također objavila da je tokom utorka Ibrahimova džamija bila potpuno zatvorena za Palestince, uključujući čuvare i administrativno osoblje. Prema navodima direktora džamije, palestinskim vjernicima je onemogućeno da dođu na molitvu, dok su izraelskim doseljenicima omogućeni ulazak i obilazak prostora. (WAFA Agency)
Takav raspored događaja izazvao je dodatne reakcije palestinskih vjerskih institucija, koje tvrde da se ograničenja nad muslimanskim vjernicima sve više koriste kako bi se tokom jevrejskih praznika osigurao nesmetan pristup izraelskim doseljenicima.
Istovremeno upad u kompleks Al-Akse
Dok je Ben-Gvir bio u Hebronu, oko 1.000 Izraelaca ušlo je u kompleks Al-Akse u okupiranom Istočnom Jerusalemu.
Prema izvještaju Anadolu Agency, Ben-Gvirova posjeta Ibrahimovoj džamiji uslijedila je dan nakon njegovog ulaska u kompleks Al-Akse. Isti izvor navodi da su oba događaja bila povezana s obilježavanjem Sukota. (Anadolu Ajansı)
Al-Aksa je jedno od najsvetijih mjesta u islamu, a njen kompleks već godinama predstavlja jednu od najosjetljivijih tačaka izraelsko-palestinskog sukoba.
Palestinske vlasti i islamske institucije redovno upozoravaju da ulasci izraelskih političara i doseljenika u kompleks, posebno uz policijsku zaštitu, predstavljaju pritisak na postojeći režim pristupa svetom mjestu.
Ibrahimova džamija – mjesto podijeljeno nakon masakra
Ibrahimova džamija u Hebronu ima posebno teško historijsko naslijeđe.
Godine 1994. izraelski doseljenik Baruch Goldstein ubio je 29 palestinskih muslimanskih vjernika tokom jutarnje molitve i ranio više desetina ljudi. Nakon tog masakra uvedene su nove mjere kontrole, a prostor Ibrahimove džamije je faktički podijeljen između muslimanskih i jevrejskih vjernika.
Prema podacima o režimu koji je uspostavljen nakon sporazuma iz 1997. godine, Hebron je podijeljen na područja H1 i H2. Oko 80 posto grada nalazi se u području H1, dok je oko 20 posto, uključujući Stari grad i područje Ibrahimove džamije, u H2, pod izraelskom sigurnosnom kontrolom. (Al Jazeera)
U H2, gdje među desetinama hiljada Palestinaca žive i stotine izraelskih doseljenika, kretanje Palestinaca godinama je podvrgnuto brojnim kontrolama i ograničenjima.
Sve češće zabrane ezana
Palestinske institucije posljednjih mjeseci bilježe veliki broj slučajeva zabrane poziva na molitvu u Ibrahimovoj džamiji.
Prema izvještaju palestinskog Ministarstva vakufa koji je objavljen u augustu, tokom jula je ezan u Ibrahimovoj džamiji bio zabranjen 155 puta, dok su zabilježena 27 ulaska izraelskih doseljenika i snaga u kompleks Al-Akse. (WAFA Agency)
Raniji izvještaj za juni navodi 84 zabrane ezana u Ibrahimovoj džamiji i više od 4.000 ulazaka izraelskih doseljenika u kompleks Al-Akse tokom tog mjeseca. (Una OIC)
Palestinske vjerske institucije ove mjere opisuju kao pokušaj promjene postojećeg historijskog i pravnog statusa svetih mjesta.
Ben-Gvir i Al-Aksa
Ben-Gvir je jedna od najistaknutijih političkih figura povezanih s pitanjem izraelskih doseljenika i pristupa Al-Aksi.
Tokom ranijih posjeta kompleksu Al-Akse njegovo prisustvo izazivalo je reakcije palestinskih vlasti, arapskih država i međunarodnih aktera. Palestinsko Ministarstvo vakufa navodi da su tokom jula među grupama koje su ulazile u kompleks bili Ben-Gvir, članovi Knesseta i predstavnici organizacija koje zagovaraju jevrejske molitve na prostoru Al-Akse. (WAFA Agency)
Upravo zbog toga njegova nova posjeta Ibrahimovoj džamiji ima dodatnu političku i simboličku težinu.
Hebron sve više podijeljen grad
Ibrahimova džamija nije izolovan slučaj. Hebron se već godinama nalazi pod režimom koji duboko utiče na svakodnevni život palestinskog stanovništva.
U septembru su izraelske snage u više navrata zatvarale područje oko Ibrahimove džamije kako bi osigurale obilježavanje jevrejskih praznika. Palestinske vlasti tvrde da takve mjere ograničavaju pristup stanovnika njihovim kućama, školama, trgovinama i vjerskim objektima. (WAFA Agency)
Istovremeno, pitanje izraelskih doseljenika u Hebronu ostaje jedno od najosjetljivijih pitanja na Zapadnoj obali. Njihovo prisustvo u samom centru grada decenijama je povezano s vojnom zaštitom, kontrolnim punktovima i ograničenjima kretanja palestinskog stanovništva.
Dva sveta mjesta, isti dan – Hebron i Jerusalem
Ulazak Ben-Gvira u Ibrahimovu džamiju, zajedno sa stotinama doseljenika, i istovremeni ulazak velikog broja Izraelaca u kompleks Al-Akse predstavljaju događaje koji su ponovo otvorili pitanje položaja islamskih svetih mjesta u Palestini.
Za Palestince i muslimanske institucije, riječ je o pitanju slobode vjeroispovijesti i očuvanja postojećeg statusa svetih mjesta. Izraelske vlasti, s druge strane, svoje sigurnosne mjere uglavnom obrazlažu potrebom osiguranja prazničnih događaja i održavanja reda.
No, činjenica da je u trenutku kada su palestinskim muslimanima bila uvedena ograničenja pristupa Ibrahimovoj džamiji u njen prostor ušao izraelski ministar zajedno sa stotinama doseljenika, učinila je ovaj događaj posebno značajnim.
Dok se u Hebronu pojačavaju kontrole oko Ibrahimove džamije, a u Jerusalemu nastavljaju ulasci u kompleks Al-Akse, pitanje svetih mjesta ostaje jedna od najosjetljivijih tačaka palestinsko-izraelskog sukoba.
